Over ons » Nieuws
Nieuwsoverzicht

Op de koffie

15 november 2019 Nieuws lesson study

Hoe organiseer je het verlangen naar een inhoudelijke verdieping? Onder andere de bereidheid van een team om te werken aan een gezamenlijke professionaliteit is hierbij cruciaal. Op zo een moment komt Lesson Study in beeld.

Op de koffie

“Eigenaarschap nemen, maar dan wel samen, dáár willen we ons op richten de komende jaren”, vertellen de leraren van een basisschool aan de koffietafel aan mij. “Want we hebben elkaar nodig om inhoudelijk verder te komen”, voegt de kersverse directeur er aan toe. “Maar hoe doen we dat?”, klinkt het enigszins verzuchtend, “want we moeten alle zeilen bijzetten om goed onderwijs te blijven geven.”

Direct spelen er een paar dingen door mijn hoofd. Hier demonstreert een schoolteam aan het einde van een lange werkdag in een notendop de weerbarstige onderwijspraktijk van alledag. Als team wil je je wel ergens over ontfermen (‘het gaat om onze leerlingen’) en daar de volle verantwoordelijkheid voor nemen[1]. Maar hoe organiseer je het verlangen naar een inhoudelijke verdieping, met agenda’s die uitpuilen van ‘to do lijsten’? Zou dit team rijp zijn voor Lesson Study? Ik merk dat er een lerende onderzoekshouding aanwezig is, een directeur die inhoudelijk wil aansluiten, een schoolcultuur die blijk geeft van veiligheid naar elkaar toe, en … de bereidheid van een team om te werken aan een gezamenlijke professionaliteit[2].

Wat is Lesson Study?

Lesson Study is een in Japan ontwikkelde gestructureerde integrale methode om te werken aan de professionalisering van leraren (Murata, 2011)[3]. Het is een methodiek van in de school opleiden/trainen, waarbij leraren van elkaar leren door bijeenkomsten voor, tijdens en na lesuitvoeringen (Ishii, 2018). Het is een cyclisch proces waarbij het voorbereiden, uitvoeren en nabespreken van lessen centraal staat. Lesson Study is niet zo maar een dingetje dat je er even een jaartje bij doet. Het gaat om een duurzame vorm van kwaliteitszorg van je onderwijs, die vorm en inhoud krijgt in de professionalisering van de teamleden.

Hoe doe je dat dan?

In een school voer je Lesson Study uit in heterogene leerteams. Een belangrijke voorwaarde. Leerteams ontstaan meestal vanuit de bouwen. Leerteams bereiden samen in bouwen lessen voor, observeren gezamenlijk de uitgevoerde lessen en bespreken samen de lessen na. Bij het werken met leerteams, zit alle benodigde expertise (reken- en of taalcoördinator, ib’er, gedragsspecialist) tegelijkertijd aan tafel en zijn leerlingendata, leerlijnen en evaluatie (van o.a. leerlingenopbrengsten) onderwerp van gesprek. Als leerteams maak je steeds inhoudelijke keuzes voor de lesstof, waarop je verder borduurt. Daardoor kunnen andere overleggen – zoals inhoudelijke bouwvergaderingen, leerlijnenbesprekingen, leerlingenevaluaties – geheel of gedeeltelijk vervallen.

Effecten

Uit onderzoek én de praktijk blijkt dat Lesson Study voor leraren een vervoermiddel is om zich meer eigenaar van het onderwijsleerproces te gaan voelen. Leraren geven aan, dat ze meer samen optrekken voor álle leerlingen van de school. Daarnaast geven leraren aan dat ze weer meer inhoudelijk bezig zijn met het mooie vak, waar ze ooit voor gekozen hebben. Bovendien voelen leerkrachten zich minder alleen staan voor de uitdagingen, die het onderwijs elke dag biedt en dat ze ervaren dat ze samen doorgroeien.

In het volgende blog - van dit drieluik - passeren enkele praktijkvoorbeelden waarin beschreven wordt hoe Marnix Onderwijscentrum (MOC) Lesson Study maatwerktrajecten succesvol aanpakt.

[1] Van der Haak. P. (2018). Wie zorgt dat het goed komt? Amsterdam: Uitgeverij Business Contact.

[2] Hargreaves. A. & O’Connor. M (2018). Collaborative Professionalism. Londen: SAGE Publications Ltd.

[3] Logtenberg, H. & Odenthal, L. (2018). Lesson Study als effectieve vorm van teamleren. Amersfoort: CPS Uitgeverij