Onderzoek » Taal

Taal neemt in onze samenleving een belangrijke plaats in. Voor kinderen in het onderwijs bepaalt het hun succes in hun schoolloopbaan en zelfvertrouwen.

Marnix Onderwijscentrum heeft de expertise in huis om het taalonderwijs op uw school te verbeteren. Op deze pagina bieden wij u uitleg en actualiteit.

Inhoud
1. Interactief taalonderwijs
2. Doorlopende leerlijn
3. Opleiding uitgelicht: Taalcoördinator
4. Alles over het kenniscentrum Interactief taalonderwijs

Interactief taalonderwijs
In het onderwijs is veel aandacht voor interactief taalonderwijs. De nadruk ligt steeds meer op interactie. Voor taalonderwijs is dit erg belangrijk zodat kinderen ook hun mondelinge taalvaardigheid ontwikkelen. Interactief taalonderwijs gaat in op betekenisvol, sociaal en strategisch leren. Een onderwerp wordt betekenisvol als je aansluit bij de leerlingen, waar zijn ze mee bezig en waar worden ze warm van? Sociaal leren houd in dat kinderen ook van elkaar kunnen leren. Ze kunnen onderwerpen met elkaar bespreken, zoals tijdens het voeren van gesprekken waarbij uitgewisseld kan worden. Maar ook tijdens gesprekken om te leren zoals bijv tijdens een kleine kring. Strategisch leren heeft betrekking op het denkproces achter het (goede) antwoord.

Doorlopende leerlijn
In de wet is vastgelegd dat scholen per 1 augustus 2010 de referentieniveaus in het onderwijsaanbod als uitgangspunt moeten nemen. Ze bieden een doorlopende leerlijn voor kinderen van 4 tot 14 jaar. De niveaubeschrijvingen voor de referentieniveaus van het domein taal zijn:
1. Mondelinge taalvaardigheid, met de drie subdomeinen gespreksvaardigheid, luistervaardigheid en spreekvaardigheid.
2. Leesvaardigheid, met de twee subdomeinen: lezen van zakelijke teksten en lezen van fictionele, narratieve en literaire teksten.
3. Schrijfvaardigheid. Schrijven wordt ruim opgevat, het gaat om het produceren van creatieve en zakelijke teksten.
4. Begrippenlijst en taalverzorging. In de begrippenlijst staan termen en concepten die leerlingen en docenten nodig hebben om over taalvaardigheid van gedachten te wisselen. Bij taalverzorging gaat het om zaken die in dienst staan van een verzorgde schriftelijke taalproductie.

Meer over de niveaus op www.taalenrekenen.nl of www.leerlijnentaal.nl

Opleiding uitgelicht: Taalcoördinator
Kwaliteit van het taalonderwijs op uw school verbeteren? Met de opleiding taalcoördinator wordt u de specialist op uw eigen school. Lees meer over de opleiding taalcoördinator.

“ Inmiddels hebben wij een groep kwalitatief hoog opgeleide taal- en rekencoördinatoren, die op een intensieve manier meewerken aan de kwaliteitsverbetering van het taal- en rekenonderwijs op onze SKBO- scholen. Dit hebben we vooral te danken aan de prettige en degelijke scholing die de docenten op het Marnix Onderwijscentrum aan onze taal- en leescoördinatoren hebben gegeven.” Stichting Katholiek Basis Onderwijs Oss

Alles over het kenniscentrum Interactief taalonderwijs

Visie

Taal- en leesonderwijs staat als nooit tevoren in de belangstelling. Het belang ervan voor schoolsucces is evident. Kinderen die goed lezen, leren meer. Goed kunnen lezen is nodig in een maatschappij die steeds digitaler wordt.

Het Marnix Onderwijscentrum heeft het Kenniscentrum Interactief taalonderwijs dat zich  heeft gespecialiseerd in taal- en leesonderwijs in het (speciaal) basisonderwijs. Onze nascholing sluit aan op de visie van interactief onderwijs, waarvan de uitgangspunten zijn: betekenisvol, sociaal en strategisch leren.

Betekenisvol leren
Leren is een actief proces. Kinderen leren het beste wanneer zij dat doen in echte situaties die betekenis voor hen hebben en die hen aanspreken. Leraren geven onderwijs in functionele contexten en zorgen ervoor dat kinderen authentieke leertaken krijgen waaraan ze zelf betekenis kunnen geven. In het taalonderwijs gaan de teksten die kinderen schrijven, over iets dat kinderen aanspreekt, dat hen raakt, bijvoorbeeld een briefje schrijven aan oma, vader of moeder. Als dat wat kinderen schrijven aansluit bij de eigen belevingswereld, wordt het betekenisvol.

Sociaal leren
Het leren van taal wordt opgevat als een sociaal leerproces. Kinderen leren taal in interactie met anderen. In het taalonderwijs laten leraren voorbeeldgedrag zien, waardoor kinderen de mogelijkheden van gesproken taal leren kennen.

Strategisch leren
Als volwassenen uitleggen en voordoen hoe de talige activiteiten uitgevoerd kunnen worden, leren kinderen hoe ze taalproblemen kunnen aanpakken. Hoe kun je het beste een samenvatting schrijven, hoe lees je een informatieve tekst?

Onderzoek en innovatie

Het kenniscentrum Interactief taalonderwijs coördineerde en leverde een inhoudelijke bijdrage aan twee gesubsidieerde trajecten, te weten: Uitdagend taalonde4rwijs voor laagtaalvaardige jonge kinderen (2013, www.uitdagentotgesprek.nl ) en Kansen in spel, werken aan taal- en gespreksdoelen in kindercentra en kleutergroepen (2017). Op deze wijze blijven we ons voortdurend ontwikkelen.

Advisering en begeleiding op maat

Het invoeren en organiseren van goed taalonderwijs vergt maatwerk en oog voor de specifieke context van de school. Wat zijn de kwaliteiten en mogelijkheden van de teamleden? Welke vragen hebben teamleden, wat is hun handelingsverlegenheid? De handelingsverlegenheid kan op verschillende niveaus starten. Bijvoorbeeld: een leerling stagneert in het leerproces. Van daaruit kunnen vragen ontstaan voor het werken met groepsplannen. Dit heeft direct consequenties voor de schoolontwikkeling . De begeleiding kan daarom op verschillende niveaus insteken.

De adviseurs van het kenniscentrum hebben ruime ervaring in het geven van advies en begeleiding op het gebied van taal en lezen. Bij advisering en begeleiding kan gedacht worden aan:

Kwaliteitszorg

  • advisering over taalbeleid aan schoolbesturen, directies en schoolteams
  • analyse van toetsresultaten en het opstellen van verbeterplannen voor opbrengst- en resultaatgericht werken rondom taal en lezen
     

Leerlijnen en de begeleiding op de werkvloer

  • advisering rondom opbrengstgericht en resultaatgericht werken
  • begeleiding bij het interactiever maken van het taal- en leesonderwijs
  • begeleiding bij een rijke leeromgeving taal en lezen
  • begeleiding bij invoering van bijvoorbeeld woordenschatonderwijs, taalrondes (stellen), mondelinge communicatie, taal bij de vakken, leesplezier en leesmotivatie
  • het opzetten van een doorlopende leerlijn voor de vroegschoolse periode, de basisschool en het voortgezet onderwijs op bovenschools en schoolniveau
  • het implementeren van leerlijnen taal en lezen (gekoppeld aan de referentieniveaus) op schoolniveau
  • begeleiding van leraren op de werkvloer
  • begeleiding van zoekgroepen taal en lezen

Specifieke instructiebehoeften taal en lezen

  • advisering en ondersteuning bij de invoering van referentieniveaus taal
  • ondersteuning, training en coaching van pedagogisch medewerkers in de kinderopvang, leraren, intern begeleiders en directie op specifieke vaardigheden
  • het inrichten van een rijke leeromgeving
  • begeleiding van leraren op de werkvloer
  • vraagstukken rondom ernstige taal- en leesproblemen, waaronder dyslexie gekoppeld aan landelijke protocollen
  • handelingsgericht werken specifiek uitgewerkt voor taal- en rekenonderwijs